Χιόνι – Ορχάν Παμούκ

Επιτέλους τελείωσε το “Χιόνι”. Ιδιαίτερο βιβλίο, γεμάτο κρυφά και φανερά νοήματα για τη ζωή στην Τουρκία. Όχι μόνο στην Κωσταντινούπολη που όλοι γνωρίζουμε έστω κι από μια φωτογραφία, αλλά στην καρδιά της Τουρκίας, στα ξεχασμένα χωριά και τις επαρχιακές πόλεις που βασιλεύει η άγνοια και ο φανατισμός. Παρόλο που ο Παμούκ παρουσιάζει με μελανά χρώματα τη ζωή και τις συνθήκες στην πόλη του Καρς, μέσα από τα μάτια του ποιητή Κα βλέπουμε την έμπνευση και τη νοσταλγία να ξετυλίγονται σε ολόκληρο το μυθιστόρημα. Καλύτερα όμως να πω τα πράγματα από την αρχή.

Το μυθιστόρημα παρουσιάζει το ταξίδι ενός Τούρκου ποιητή, του Κα, ο οποίος διέμενε για χρόνια στη Γερμανία αλλά αποφάσισε να γυρίσει και να επισκεφτεί το Καρς. Σκοπός της επίσκεψής του η σύνταξη ενός άρθρου σχετικού με τις πολιτικές εξελίξεις στην πόλη και τις επικείμενες εκλογές, αλλά και για τις πρόσφατες αυτοκτονίες κοριτσιών που αρνούνταν να βγάλουν τη μαντίλα. Ο Κα γνωρίζεται με πολιτικούς εκπροσώπους, στρατιωτικούς, μυστικούς αστυνομικούς και θρησκευτικούς ηγέτες της μικρής πόλης για να μπορέσει να βρει μια άκρη. Τότε όμως έρχεται το χίονι που οδηγεί στον αποκλεισμό της πόλης και δημιουργεί ιδανικές συνθήκες για στρατιωτικό πραξικόπημα που τελικά θα φέρει τρομερές αλλαγές στις ζωές όλων.

Μέσα στο βιβλίο αυτό σκιαγραφούνται οι διάφοροι τύποι ανθρώπων ανάλογα με τις πεποιθησεις τους, παρουσιάζεται η θέση που κατέχει η πολιτική στη ζωή των ανθρώπων αλλά και η επιρροή που ασκεί η θρησκεία στη διαμόρφωση ιδεών και καταστάσεων.Είναι εκπληκτικός ο τρόπος με τον οποίο ο Παμούκ καταφέρνει να κάνει τον μέσο Τούρκο πολίτη συμπαθή αλλά κυρίως άξιο συμπόνιας στα μάτια του αναγνώστη. Γιατί είναι ουσιαστικά ένας λαός που υποφέρει έξαιτίας της άγνοιας, της καταπίεσης και της τυφλής πίστης η οποία προκαλείται από την ανάγκη για αλλαγή και για ένα καλύτερο μέλλον.

Ο ζωγράφος των μαχών – Αρτούρο Πέρεθ-Ριβέρτε

Είχα διαβάσει παλαιότερα βιβλία του Πέρεθ Ριβέρτε και μου είχε δώσει την εντύπωση συγγραφέα βιβλίων “μυστηρίου” και περιπλάνησης. Γι΄αυτό το λόγο άλλωστε διάλεξα και το εν λόγω βιβλίο, επειδή ήθελα να παίξω για λίγο το ρόλο του ερευνητή. Ωστόσο, στο νέο του μυθιστόρημα η περιπλάνηση του ήρωα είναι κυρίως ψυχολογική και το μυστήριο κρύβεται στις ανθρώπινες σχέσεις του ζωγράφου και όχι στις συνθήκες.

Το βιβλίο περιγράφει την ιστορία ενός γνωστού βετεράνου φωτογράφου, πολεμικού ανταποκριτή, του Ανδρέα Φάουλκες. Έχοντας περάσει το μεγαλύτερο μέρος της ζωής του μέσα σε πολέμους και καταστροφές ως ψυχρός παρατηρητής, ο Φάουλκες αποφασίζει να απομονωθεί σε έναν εγκαταλελειμμένο πύργο της μεσογείου και να ζωγραφίσει μια τοιχογραφία που θα αναπαριστά την εικόνα που δεν μπόρεσε ποτέ να απαθανατίσει με τη φωτογραφική του μηχανή. Κατά τη διάρκεια όμως της προσπάθειάς του θα μπει στη ζωή του ένα πρόσωπο από το παρελθόν και θα δημιουργήσει ένα κλίμα έντασης καθώς δηλώνει ότι σκοπός του είναι η δολοφονία του ζωγράφου. Έτσι τα πράγματα περιπλέκονται και αρχίζουν να διαφαινονται σιγά σιγά οι λόγοι για τους οποίους ο Φάουλκε οδηγήθηκε σε αυτή την τοιχογραφία, καθώς επίσης και τα κίνητρα του δολοφόνου του.

Πρόκειται για ένα δυνατό μυθιστόρημα που οδηγεί τον αναγνώστη μέσα από τα δύσβατα μονοπάτια του πολέμου και των καταστροφών που αυτός προκαλέι, τόσο υλικές όσο και ψυχικές.

Ανθρωποφύλακες – Περικλής Κοροβέσης

Διαβάζοντας τους “Ανθρωποφύλακες” κατέληξα στο συμπέρασμα πως υπάρχουν ορισμένα βιβλία στα οποία δεν μπορώ να κάνω κριτική. Πώς άλλωστε θα ήταν δυνατόν να κάνω κριτική σε ένα ντοκουμέντο ειδικά αν περιγράφει τόσο σκληρά βασανιστήρια και πρόκειται για την κατάθεση ψυχής ενός ανθρώπου; Αν εξαιρέσω την “πλοκή” που με άφησε άναυδη, πιστεύω πως αυτό που αξίζει να αναφερθεί είναι ότι παρόλο που δεν εντόπισα κάποια εκπληκτική συγγραφική ικανότητα (άλλωστε δεν πρόκειται για μυθιστόρημα) παραδέχομαι πως οι περιγραφές που υπάρχουν σε αυτό το βιβλίο, παρόλο που είναι σκληρές, είναι εκπληκτικά μετρημένες και παρουσιάζονται με έναν τρόπο τόσο ζωντανό που κάποια στιγμή αισθάνθηκα πως το βιβλίο είχε γραφεί αμέσως μετά την απελευθέρωση του Κοροβέση από τη φυλακή. Ένιωσα όλες τις στιγμές αμφιβολίας και φόβου κατά τη διάρκεια των ανακρίσεων του στην Ασφάλεια αλλά και την εκπληκτική διαύγεια που παρουσίαζε ο γράφων σε ιδιαίτερα δύσκολες στιγμές βασανιστηρίων.

Τελικά, αυτό που επιβεβαιώθηκε μέσα μου διαβάζοντας αυτό το βιβλίο είναι πως ο άνθρωπος, αν του δοθεί εξουσία, δεν υπολογίζει τίποτα. Ξεχνά αμέσως τις αρχές με τις οποίες μεγάλωσε, την κοινωνία στην οποία έζησε και το μόνο που επικρατεί μέσα του είναι η δίψα για περισσότερη εξουσία και επιβολή στους αδύναμους. Πιστεύω πως η συμπεριφορά αυτή δεν επηρεάζεται από κόμματα και ιδεολογίες αλλά είναι βαθιά ριζωμένη μέσα μας και κάθε νόμος (ηθικός και ποινικός) που υπάρχει είναι για να μας κρατάει μακριά από την καταστροφή.